Sluiting van een bankrekening: welke verhaalmiddelen voor onderneming en particulier
Publicatie · 21 augustus 2025
Kredietinstellingen die in België actief zijn, beschikken in beginsel over de mogelijkheid om een einde te maken aan de contractuele relatie met een cliënt, of het nu om een particulier of een onderneming gaat, mits naleving van de toepasselijke algemene voorwaarden en de wettelijke regels inzake betalingsdiensten, met name gecodificeerd in boek VII van het Wetboek van economisch recht betreffende betalings- en kredietdiensten. Deze opzeggingsbevoegdheid is echter niet discretionair en moet worden uitgeoefend met inachtneming van een redelijke opzeggingstermijn en de toepasselijke contractuele bepalingen.
De sluiting van een rekening kan voortvloeien uit uiteenlopende redenen: langdurige inactiviteit, niet-naleving van contractuele verplichtingen, een commerciële beslissing van de bank, of overwegingen verbonden aan de waakzaamheidsverplichtingen opgelegd door de wetgeving ter voorkoming van het witwassen van geld. In dit laatste geval handelt de bank ter uitvoering van haar eigen wettelijke waakzaamheidsverplichtingen ten aanzien van de cliënt, zonder dat dit haar ontheft van de naleving van de contractuele en procedurele regels die van toepassing zijn op de opzegging.
Voor natuurlijke personen heeft de wetgever een basisbankdienst ingesteld, bedoeld om toegang te waarborgen tot minimale bankdiensten, in het bijzonder de mogelijkheid om een zichtrekening met essentiële functionaliteiten te openen en te gebruiken, zelfs bij weigering of sluiting door andere instellingen. Dit mechanisme, geregeld door de toepasselijke reglementering inzake betalingsdiensten, beoogt de financiële inclusie van in België woonachtige consumenten te waarborgen.
Ook ondernemingen beschikken over een basisbankdienst, via een ander stelsel dan consumenten. Artikelen VII.59/4 en volgende van het Wetboek van economisch recht en het koninklijk besluit van 16 december 2022 regelen een aanvraag bij de Basisbankdienstkamer, onder meer na weigeringen van meerdere instellingen en volgens de wettelijke voorwaarden. Het stelsel heft antiwitwasverplichtingen niet op en waarborgt niet ieder bankproduct. Een dossier met de weigeringen en een toetsing van de toelatingsvoorwaarden zijn nodig: een onderneming is niet zonder meer verstoken van een recht op een professionele rekening.
Bij onenigheid over de voorwaarden of redenen van een rekeningsluiting beschikt de cliënt, particulier of onderneming naargelang de toepasselijke toegangsvoorwaarden, over de mogelijkheid om de bevoegde bemiddelingsdienst voor de financiële sector aan te spreken, namelijk Ombudsfin, de erkende bemiddelaar voor geschillen tussen cliënten en financiële instellingen. Deze bemiddelingsprocedure, kosteloos voor de klager, veronderstelt dat vooraf een formele klacht werd ingediend bij de betrokken instelling en dat binnen een redelijke termijn geen bevredigend antwoord werd verkregen.
De aanmelding bij Ombudsfin maakt een onafhankelijk onderzoek van het geschil mogelijk, op basis van de toepasselijke algemene voorwaarden, de reglementering inzake betalingsdiensten en de beginselen van goede bankpraktijk, onverminderd het recht van de cliënt om het geschil voor de bevoegde rechtbanken te brengen indien de bemiddeling niet tot een bevredigende oplossing leidt.
Vóór elke aangekondigde sluiting wordt aanbevolen de contractuele opzeggingstermijn, de ingeroepen redenen en de conformiteit van de gevolgde procedure met de algemene voorwaarden en de toepasselijke reglementering zorgvuldig te verifiëren, en een schriftelijk spoor van alle uitwisselingen met de betrokken bankinstelling te bewaren om, in voorkomend geval, een bemiddelingsprocedure te vergemakkelijken.
Aangezien het juridisch kader voor bank- en betalingsdiensten kan evolueren, met name onder invloed van opeenvolgende Europese hervormingen, komt het elke cliënt, particulier of onderneming, toe de actuele stand van de op zijn situatie toepasselijke reglementering te verifiëren en, bij twijfel, de bijstand in te roepen van een raadsman of van de bevoegde bemiddelingsdienst.