Share Purchase Agreement: garanties, schadevergoeding en earn-out naar Belgisch recht
Publicatie · 13 november 2025
De Share Purchase Agreement, of aandelenoverdrachtsovereenkomst, vormt het centrale instrument bij elke overname van een Belgische vennootschap. Hoewel de algemene regels van het verbintenissenrecht, thans gecodificeerd in boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, aanvullend van toepassing zijn, volstaan zij op zich niet om de overnemer adequaat te beschermen. Boek 5, in werking getreden op 1 januari 2023, moderniseerde het gemeen contractenrecht, onder meer inzake goede trouw, dwaling en wanprestatie, maar vormt slechts een minimale basis voor een aandelenoverdracht.
De wettelijke garanties van het gemeen recht, zoals de vrijwaring voor verborgen gebreken of de vrijwaring voor uitwinning bij koop, zijn immers ontworpen voor de verkoop van lichamelijke goederen en zijn weinig geschikt voor de overdracht van aandelen die een onderneming vertegenwoordigen. Daarom geeft de Belgische contractpraktijk de voorkeur aan een stelsel van gedetailleerde conventionele verklaringen en garanties, die de boekhoudkundige, fiscale, sociale, milieugerelateerde en contractuele toestand van de doelvennootschap dekken, aangevuld met een autonoom, tussen partijen onderhandeld schadevergoedingsmechanisme.
De clausule van verklaringen en garanties moet nauwkeurig worden opgesteld, met identificatie van de verklaringen van de verkoper over de toestand van de vennootschap op een bepaalde referentiedatum. Een schending van een verklaring geeft geen recht op automatische ontbinding van de overeenkomst, maar op een contractueel bepaalde schadevergoeding, doorgaans beperkt door een plafond en omkaderd door materialiteitsdrempels (de minimis) en franchises (basket), alsook door specifieke contractuele verjaringstermijnen.
Het schadevergoedingsmechanisme wordt vaak aangevuld met een passiefgarantie, waarbij de verkoper zich ertoe verbindt de overnemer te vergoeden voor elk passief dat is ontstaan vóór de overdracht maar pas nadien aan het licht komt. Deze garantie kan worden beveiligd door een inhouding van een deel van de prijs (escrow), een uitgestelde betaling, of een bankgarantie, waarvan de modaliteiten duidelijk moeten worden afgestemd op de verjarings- en kennisgevingsregels.
De earn-outclausule laat toe een deel van de overnameprijs te koppelen aan de toekomstige prestaties van de vennootschap, doorgaans gemeten over één of meerdere jaren na de afsluiting. De redactie ervan moet nauwgezet anticiperen op de berekeningswijze van de prestatie-indicatoren, de behandeling van bestuursbeslissingen die deze indicatoren kunnen beïnvloeden, en de mechanismen voor geschillenbeslechting, om latere betwistingen tussen verkoper en overnemer te beperken.
De samenhang tussen de verklaringen en garanties, het schadevergoedingsmechanisme en de earn-out moet globaal worden doordacht, aangezien deze instrumenten verschillende doelen nastreven: de eerste dekken risico's die na de overdracht aan het licht komen, terwijl de earn-out beoogt het economische risico verbonden aan de toekomstige prestatie van de onderneming te delen. Een coherente redactie voorkomt overlappingen of leemten tussen deze mechanismen.
Ten slotte blijven deze clausules onderworpen aan het gemeen verbintenissenrecht, met name de vereisten van goede trouw bij de uitvoering van overeenkomsten en de regels inzake onbillijke of onevenwichtige bedingen, zoals die voortvloeien uit boek 5 van het Burgerlijk Wetboek en, in voorkomend geval, het mededingingsrecht of het economisch recht dat van toepassing is op relaties tussen ondernemingen.
Aangezien het Belgisch contracten- en vennootschapsrecht voortdurend evolueert, met name sinds de hervorming van het verbintenissenrecht, wordt aanbevolen de redactie van elke overnamedocumentatie te laten nazien door een juridisch adviseur die op de hoogte is van de actuele stand van de toepasselijke wetgeving en rechtspraak.